ประสิทธิผลการดูแลสุขภาพเด็กปฐมวัยในสถานบริการปฐมภูมิ
(Effects of Early Child Care in PCU)

ดวงหทัย จันทร์เชื้อ*
ศ.ดร.นพ.ศุภสิทธิ์  พรรณารุโณทัย**

บทคัดย่อ

          กรณีศึกษาประสิทธิผลการดูแลสุขภาพเด็กปฐมวัยในสถานบริการปฐมภูมิโดยวิธีการวิเคราะห์ข้อมูลทุติยภูมิเกี่ยวกับระบบบริการสุขภาพในระดับปฐมภูมิ สถานะสุขภาพและพัฒนาการเด็กปฐมวัย รวมถึงการทบทวนวรรณกรรมที่เกี่ยวข้อง มีวัตถุประสงค์ เพื่อประเมินผลลัพธ์ของการให้บริการสุขภาพเด็กปฐมวัยในสถานบริการปฐมภูมิ เพื่อศึกษาความเชื่อมโยงของสุขภาพ พัฒนาการเด็ก และคุณภาพบริการปฐมภูมิ เพื่อพยากรณ์พัฒนาการเด็กในปัจจุบัน กับผลกระทบทางสังคม และค่าใช้จ่ายในอนาคต พบว่าผลลัพธ์ของการดูแลเด็กปฐมวัยในสถานบริการปฐมภูมิผ่านเกณฑ์ชี้วัดประสิทธิผลการดูแลเด็กเพียง 2.5 ใน 8 เกณฑ์ชี้วัด ซึ่งแสดงให้เห็นว่าบริการปฐมภูมิยังไม่มีคุณภาพเท่าที่ควร เนื่องจากสุขภาพมีความสัมพันธ์กับพัฒนาการเด็กและคุณภาพบริการ (OR) 0.38-3.90 อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ที่ระดับความเชื่อมั่น 95% และ 99% ซึ่งสามารถพยากรณ์ได้ว่าในสถานการณ์ปัจจุบันจะส่งผลให้เด็กมีพัฒนาการสมวัยเฉลี่ยร้อยละ 78.16 ช่วยเพิ่มผลผลิตทางสังคมได้ร้อยละ 13-14 และช่วยลดภาระทางสังคมได้ร้อยละ 11-16 และสามารถลดค่าใช้จ่ายสาธารณะในอนาคตได้ประมาณ 114-269 บาทต่อคนต่อปี แต่ถ้าคาดหวังพัฒนาการสมวัยที่ระดับร้อยละ 90 ในสถานการณ์ปัจจับุนควรจะต้องกำหนดผลผลิตเกี่ยวกับน้ำหนักแรกเกิดน้อยกว่า 2,500 กรัม เป็นร้อยละ 2.5 การเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างเดียว 6 เดือนเป็นร้อยละ 81.5 ภาวะโภชนาการ ภาวะโรคที่สามารถป้องกันได้ ภาวะโรคเรื้อรัง พิการ และวิกฤติครอบครัวเป็นร้อยละ10.00 เมื่อเกณฑ์ชี้วัดอื่นคงที่ เด็กจะมีพัฒนาการสมวัยร้อยละ 93.22-94.41 และช่วยเพิ่มผลผลิตทางสังคมได้ร้อยละ 16-17 ลดภาระทางสังคมได้ร้อยละ 13-19 โดยประมาณ
          สรุปได้ว่าสถานะสุขภาพ  พัฒนาการเด็ก และคุณภาพบริการมีความสัมพันธ์กัน ดังนั้นการกำหนดเกณฑ์ชี้วัดควรสอดคล้องกับผลผลิตที่ต้องการและผลลัพธ์ที่คาดหวัง โดยการดูแลสุขภาพเด็กในสถานบริการปฐมภูมิที่มีประสิทธิผลสามารถช่วยลดปัญหาทางสังคมและค่าใช่จ่ายสาธารณะได้ จากข้อค้นพบเหล่านี้ สิ่งที่ควรคำนึงถึงในลำดับต่อไปคือ รัฐควรลงทุนอย่างไรเพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุด
คำสำคัญ  สุขภาพเด็กปฐมวัย  พัฒนาการเด็ก  คุณภาพบริการปฐมภูมิ

*ศูนย์อนามัยที่ 9 พิษณุโลก
**คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร

Download บทวิทยาการ